Polycarbonate chống cháy là tấm polycarbonate được chọn cấp vật liệu hoặc pha phụ gia để khó bắt lửa, tự tắt khi rời nguồn lửa và hạn chế nhỏ giọt cháy. Khi nhiệt lên cao, tấm mềm ra rồi tạo lỗ, khói nóng thoát lên mái, nhưng tấm vẫn sinh khói đen và khí CO khi cháy, nên không có chuyện tấm “không sinh khí độc”. Bài viết này giải thích cách tấm ứng xử trước lửa, cách đọc các chuẩn UL 94 và EN 13501, quy định tại Việt Nam, và những chỗ nên hoặc không nên dùng trong công trình. Bạn nhắn Zalo Green Roofing để được tư vấn chọn tấm theo hồ sơ phòng cháy của dự án.
Polycarbonate chống cháy phản ứng ra sao khi có lửa và chọn thế nào?
Bạn chọn polycarbonate chống cháy theo ba việc: cấp cháy ghi trong báo cáo thử nghiệm, vị trí lắp so với lối thoát nạn và đầu phun, và bộ hồ sơ mà đơn vị thẩm duyệt phòng cháy chấp nhận. Chọn theo cả ba thay vì chỉ nghe lời quảng cáo “chống cháy” sẽ giúp bạn tránh mua nhầm tấm không dùng được cho hạng mục cần nghiệm thu.
Tấm ứng xử thế nào theo từng mốc nhiệt
Polycarbonate là nhựa nhiệt dẻo nên nó mềm trước khi cháy. Theo tài liệu về thoát khói của AP Multiwall (Brett Martin), tấm rỗng polycarbonate mềm đi ở khoảng 145 °C, vỡ ở khoảng 190 °C và đủ chảy để mở lỗ ở khoảng 250 °C. Khi lỗ mở ra, khói, nhiệt và khí cháy thoát ra ngoài qua mái. Palram, nhà sản xuất tấm polycarbonate, cũng cho biết tấm rỗng cháy nhanh hơn tấm đặc và tạo lỗ cho khói thoát, còn tấm đặc ngăn lửa lan tốt hơn.
Ba bước chọn tấm
Bước đầu tiên là xác định tấm làm nhiệm vụ gì: chỉ lấy sáng, hay còn phải ngăn lửa lan, hay phải mở ra để thoát khói. Bước thứ hai là xin báo cáo thử nghiệm đúng độ dày và đúng màu của tấm bạn mua, vì cấp cháy thay đổi theo hai yếu tố này. Bước thứ ba là đưa báo cáo cho đơn vị thiết kế phòng cháy xác nhận trước khi đặt hàng, thay vì để đến lúc nghiệm thu mới biết tấm không đạt.
Hai hiểu lầm hay gặp
Hiểu lầm thứ nhất là “chống cháy nghĩa là không cháy”. Tấm chống cháy vẫn mềm và chảy khi gặp nhiệt cao, chỉ khó bắt lửa và tự tắt tốt hơn tấm thường. Hiểu lầm thứ hai là “chống cháy nghĩa là không sinh khí độc”. Phiếu an toàn hóa chất của nhiều nhà sản xuất tấm polycarbonate ghi rõ khi cháy sẽ sinh CO, CO2, khói đen dày và bồ hóng. Phần sau của bài sẽ nói rõ điều này.

Vì sao polycarbonate khó bắt lửa hơn nhiều loại nhựa khác
Polycarbonate khó bắt lửa vì khi bị đốt nóng nó có xu hướng tạo lớp than bảo vệ thay vì chảy lỏng và cháy lan. Lớp than này che bề mặt, cản nhiệt và cản oxy, nên đám cháy nhỏ thường tắt khi bỏ nguồn lửa.
Cơ chế tạo than và chỉ số oxy giới hạn
Tài liệu kỹ thuật về polycarbonate chống cháy mô tả hiện tượng sắp xếp lại cấu trúc phân tử khi nóng (Fries rearrangement), giúp vật liệu than hóa. Chỉ số oxy giới hạn LOI của polycarbonate vào khoảng 26 đến 28%. Không khí chỉ có khoảng 21% oxy, nên vật liệu có LOI cao hơn mức này cần môi trường giàu oxy hơn mới duy trì được ngọn lửa. Chỉ số này đo theo tiêu chuẩn ISO 4589 và là chỉ số tham khảo, không thay cho cấp cháy trong hồ sơ nghiệm thu.
Vấn đề nhỏ giọt và phụ gia chống nhỏ giọt
Khi cháy, nhựa mềm có thể nhỏ xuống thành giọt đang cháy và đốt các vật liệu bên dưới. Đây là tiêu chí phân biệt cấp V0, V1 và V2 trong UL 94. Nhà sản xuất thường thêm phụ gia chống nhỏ giọt như PTFE để giữ mảnh nhựa không rơi khi cháy. Vì vậy, hai tấm trông giống hệt nhau vẫn có thể cho kết quả thử cháy khác nhau.
So với các loại nhựa lấy sáng khác
Theo Palram, PVC sinh nhiều khói hơn polycarbonate khi cháy. Đây là lý do tấm polycarbonate hay được cân nhắc ở những khu vực có nhiều người, nơi khói thường gây hại trước cả ngọn lửa. Dù vậy, sinh ít khói hơn không có nghĩa là không sinh khói.

UL 94, EN 13501 và thử dây nóng đỏ: đọc đúng các chuẩn cháy
Mỗi chuẩn cháy đo một việc khác nhau, nên một chứng nhận đơn lẻ không trả lời được câu hỏi “tấm này dùng được ở đâu”. Bảng dưới đây giúp bạn đọc nhanh ý nghĩa của từng chuẩn.
| Chuẩn thử | Thử cái gì | Cách đọc kết quả |
| UL 94 | Đốt mẫu nhựa ở tư thế ngang hoặc đứng, đo thời gian cháy tiếp và nhỏ giọt | Từ thấp đến cao: HB, V2, V1, V0, 5VB, 5VA. V0 tự tắt nhanh và không có giọt cháy làm bắt bông |
| EN 13501 phần 1 | Phản ứng với lửa của vật liệu xây dựng | Hạng A1 đến F, kèm s1 đến s3 cho khói và d0 đến d2 cho giọt cháy |
| IEC 60695 phần 2 (dây nóng đỏ) | Tiếp xúc với dây kim loại nung nóng | Dùng cho đèn, hộp kỹ thuật và chi tiết điện gắn trên tấm |
| ISO 5660 (cone calorimeter) và ISO 4589 (LOI) | Tốc độ tỏa nhiệt và chỉ số oxy | Thường dùng trong nghiên cứu và so sánh vật liệu |
Cách đọc UL 94 đúng
UL 94 là thử nghiệm cho nhựa, không phải cho cả hệ mái. Cấp ghi trong thẻ vàng của UL (Yellow Card) gắn với độ dày cụ thể, nên V0 của tấm 3 mm không tự động áp dụng cho tấm 10 mm. Bạn hãy hỏi nhà cung cấp số hồ sơ để tra đúng độ dày và màu.
Cách đọc EN 13501 phần 1 đúng
Tấm polycarbonate dùng trong kiến trúc thường đạt hạng B, s1, d0 theo EN 13501 phần 1, theo Palram. Chữ s1 nghĩa là khói rất thấp và d0 nghĩa là không có giọt cháy. Tài liệu kỹ thuật cho thấy màu và độ đục làm thay đổi kết quả: tấm đặc trong suốt đạt B, s1, d0 còn bản đục màu có thể tụt xuống s2, tức khói cao hơn. Vì vậy bạn không nên mượn kết quả của màu trong cho màu đục.

Quy định phòng cháy tại Việt Nam áp dụng thế nào với tấm lấy sáng
Tại Việt Nam, QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình là cơ sở thẩm duyệt, kèm Sửa đổi 1:2023 ban hành theo Thông tư số 09/2023 của Bộ Xây dựng. Giấy chứng nhận UL 94 hay EN 13501 vẫn có giá trị tham khảo, nhưng bạn không nên mặc định rằng chúng đủ để nghiệm thu.
Nhóm nguy hiểm cháy CV và năm chỉ số
QCVN 06:2022/BXD phân vật liệu hoàn thiện theo nhóm nguy hiểm cháy từ CV0 đến CV5. Nhóm này được xác định từ năm chỉ số gồm tính cháy, khả năng bắt cháy, khả năng lan truyền lửa, khả năng sinh khói và độc tính của sản phẩm cháy. Điểm đáng chú ý là độc tính nằm trong tiêu chí. Điều này nghĩa là hồ sơ nghiệm thu theo quy chuẩn Việt Nam hỏi cả điều mà quảng cáo “tự tắt” thường bỏ qua.
Giới hạn diện tích nhựa trong hoàn thiện
Sửa đổi 1:2023 giới hạn vật liệu hoàn thiện bằng cao su và nhựa, trong đó có polycarbonate, không quá 10% diện tích tường hoặc trần. Với karaoke và vũ trường, vật liệu hoàn thiện không được vượt nhóm CV1. Việc tấm lấy sáng trên mái hay giếng trời có bị tính là vật liệu hoàn thiện hay không phụ thuộc vào cách đơn vị thiết kế và cơ quan thẩm duyệt xác định, nên bạn hãy hỏi trước khi đặt hàng.
Hồ sơ nên xin trước khi mua
Bạn nên xin báo cáo thử nghiệm của tấm đúng độ dày và màu, giấy chứng nhận xuất xứ và chất lượng, phiếu an toàn hóa chất, và hỏi đơn vị thẩm duyệt xem họ cần thêm báo cáo thử nghiệm tại đơn vị trong nước hay không. Cách làm này tốn vài ngày ở giai đoạn thiết kế, nhưng rẻ hơn nhiều so với việc tháo tấm sau khi nghiệm thu không đạt.
Xem thêm: Tấm polycarbonate hai lớp: so sánh 6mm, 10mm và cách chọn.
Khi tấm tan chảy: thoát khói, không khí tươi và khí độc thực sự ra sao
Khi tấm tan chảy, lỗ mở trên mái có thể giúp khói nóng thoát ra và giảm nhiệt trong không gian, nhưng nó không làm tấm hết sinh khí độc, và không khí bù vào có thể là con dao hai lưỡi. Đây là phần nhiều người hiểu chưa đầy đủ, nên chúng tôi trình bày từng ý một.
Tấm mềm đi, tạo lỗ và mở đường cho khói nhiệt
Trong một luận văn thử nghiệm quy mô nhỏ về cửa thoát khói bằng tấm nhựa, tấm polycarbonate bắt đầu biến dạng quanh 200 °C sau khoảng 10 phút. Ở 250 °C, tấm võng xuống trong vòng 5 phút và xuất hiện lỗ sau khoảng 20 phút. Diện tích mở đạt khoảng 39% sau 5 phút và khoảng 70% sau 20 phút so với dòng thoát tự do. Kết quả dao động khá lớn giữa các mẫu và chưa được kiểm chứng ở quy mô thật. Bạn nên hiểu rằng lỗ mở ra sau nhiều phút, không phải ngay khi có lửa.
Thoát khói giúp giảm nhiệt và nồng độ khí độc trong nhà
Nguyên lý của thoát khói là khói nóng nhẹ hơn không khí nên bay lên mái, và nếu có lỗ thì thoát ra ngoài. Nhờ đó nhiệt độ và nồng độ khí độc trong không gian bên dưới giảm, người trong nhà có thêm thời gian nhìn thấy lối ra và di chuyển. Đây là hiệu quả của việc có lỗ thoát khói, không phải hiệu quả do vật liệu tấm không sinh độc.
Không khí tươi tràn vào: có lợi hay có hại
Khi khói thoát lên mái, không khí bên ngoài sẽ vào bù qua các cửa thấp, giúp giữ lớp không khí sạch gần sàn lâu hơn. Nhưng không khí này cũng mang oxy cho đám cháy. Bauder, nhà sản xuất vật liệu mái ở Anh, ghi nhận giới chuyên môn còn tranh luận việc tấm tan chảy giúp xả khói nóng ra ngoài hay cấp thêm oxy nuôi lửa. Vì chưa có đáp án chung, nhà thiết kế không nên trông cậy vào việc tấm tự tan chảy để thoát khói. Thoát khói chủ động cần được tính bằng cửa thoát khói và cửa bù khí có thiết kế rõ ràng.
Khí độc sinh ra từ chính tấm polycarbonate
Phiếu an toàn hóa chất của các nhà sản xuất tấm polycarbonate như AC Plastics, Palram và Exolon ghi rằng khi cháy, vật liệu sinh CO, CO2, khói đen dày, bồ hóng và một lượng nhỏ phenol. CO là loại khí nguy hiểm nhất với người trong đám cháy. Vì vậy, câu “tấm chống cháy không sinh khí độc” là sai. Điều đúng là tấm khó cháy hơn, sinh ít khói hơn PVC, và nếu thiết kế đúng thì lỗ thoát khói giúp nồng độ khí trong nhà thấp hơn.

Ứng dụng polycarbonate chống cháy trong công trình: dùng ở đâu, tránh ở đâu
Polycarbonate chống cháy hợp với vai trò lấy sáng và che mưa nắng, ở vị trí không nằm trên đường thoát nạn chính và không thay cho hệ thoát khói chuyên dụng. Tấm lấy sáng chống cháy là một phần của giải pháp, không phải toàn bộ giải pháp phòng cháy.
Mái nhà xưởng và kho
Dải tấm lấy sáng polycarbonate trên mái xưởng là ứng dụng phổ biến nhất vì giúp giảm tiền điện chiếu sáng ban ngày. Với nhà xưởng có hệ thống sprinkler, bộ quy tắc thực hành về mái kim loại của New Zealand (NZ Metal Roofing) khuyến cáo không lắp tấm polycarbonate phía trên đầu phun, vì tấm có thể rơi ra khỏi khung khi chảy. Với yêu cầu thoát khói thật sự, các tiêu chuẩn như EN 12101 phần 2, NFPA 204 và UL 793 dùng cửa thoát khói có cơ cấu mở theo nhiệt, như dây chảy, thay vì dựa vào việc tấm tan chảy.
Giếng trời, hành lang và cầu thang
Ở những nơi có người thoát nạn, bạn cần thận trọng hơn. Bauder cho biết tại Anh, cửa sáng mái phía trên cầu thang được bảo vệ hoặc trong phạm vi 3 m cách lối thoát nạn phải đạt 30 phút về tính toàn vẹn và cách nhiệt. Đây là quy định của Anh, không áp dụng nguyên xi cho Việt Nam, nhưng nó cho thấy mức độ nghiêm ngặt mà nhiều nước đặt ra cho khu vực này. Tại Việt Nam, bạn hãy để đơn vị thiết kế phòng cháy quyết định.
Mái che sân, nhà thi đấu và khu công cộng
Ở những nơi đông người, nên ưu tiên tấm polycarbonate đặc ruột Naehoo khi cần ngăn lửa lan và không muốn mái mở lỗ sớm. Theo Palram, tấm đặc ngăn lửa lan tốt hơn tấm rỗng. Tại Anh, tấm polycarbonate dày từ 3 mm trở lên được xếp vào nhóm TP(a) trong quy định phòng cháy xây dựng, một ví dụ cho thấy độ dày tấm ảnh hưởng đến phân loại.
Nên chọn tấm đặc hay tấm rỗng
Bạn chọn tấm đặc khi cần ngăn lửa lan và chịu va đập, chọn tấm polycarbonate rỗng ruột Skylite khi cần lấy sáng diện tích lớn, nhẹ và cách nhiệt. Điều quan trọng là bạn quyết định theo vai trò của tấm trong phương án phòng cháy, không chỉ theo giá. Tấm rỗng sẽ mở lỗ sớm hơn khi cháy, điều này có thể là lợi thế ở mái xưởng có thiết kế thoát khói, nhưng là rủi ro ở nơi cần giữ kín.

Các dòng tấm Green Roofing có thể cung cấp cho yêu cầu chống cháy
Green Roofing phân phối ba nhóm tấm có liên quan đến yêu cầu cháy, và bạn nên nói rõ mục đích sử dụng để chúng tôi tư vấn đúng nhóm.
Tấm rỗng Skylite và tấm đặc Naehoo
Tấm rỗng Skylite có các cấu hình 2, 3, 5, 7 và 9 lớp, phủ UV một hoặc hai mặt, và theo tài liệu sản phẩm có chứng nhận của các đơn vị độc lập như KTR, UL và SGS. Tấm đặc Naehoo phủ UV hai mặt, có chứng nhận SGS, UL 94 và KTR đi kèm. Cả hai đều là lựa chọn cho công trình cần tấm có hồ sơ kỹ thuật rõ ràng.
Tấm khuếch tán Shinelux và cấp chống cháy cao nhập theo yêu cầu
Dòng tấm khuếch tán Shinelux nhập từ Hàn Quốc có đặc tính kháng cháy cao và đi kèm giấy chứng nhận chống cháy, phù hợp cho các công trình cao cấp. Với yêu cầu cháy cao hơn, Green Roofing có thể nhập các cấp chống cháy đặc biệt từ Châu Âu và Mỹ theo yêu cầu dự án. Bạn gửi cấp cháy cần đạt và độ dày, chúng tôi sẽ báo thông số và hồ sơ đi kèm.
Giá tấm polycarbonate rỗng tiêu chuẩn để bạn dự toán sơ bộ
Bảng dưới là giá tấm rỗng Skylite tiêu chuẩn theo bảng giá lẻ của Green Roofing, khổ 2,1 x 5,8 m, tính theo m² và chưa gồm VAT 8%. Giá tấm chống cháy theo cấp yêu cầu được báo riêng theo cấu hình và số lượng.
| Loại tấm rỗng Skylite | Giá tham khảo theo m² |
| 2 lớp, 6 mm | Chỉ từ 245.484 đ/m² |
| 2 lớp, 10 mm | Chỉ từ 357.143 đ/m² |
| 3 lớp, 16 mm | Chỉ từ 640.394 đ/m² |
Giá này dùng để dự toán nhanh khoản vật tư. Phí cắt theo bản vẽ và vận chuyển ngoài TP.HCM tính riêng, và giá chính thức nằm trong báo giá cho từng công trình.
Xem thêm: Bảng giá tấm polycarbonate Green Roofing.
Lỗi thường gặp khi dùng polycarbonate chống cháy trong công trình
Phần lớn sự cố đến từ việc chọn và lắp tấm chưa khớp với phương án phòng cháy. Bốn lỗi dưới đây gặp nhiều nhất.
Chọn tấm theo giá mà không xin báo cáo thử nghiệm
Tấm giá thấp thường không có báo cáo thử nghiệm đúng độ dày và màu. Khi hồ sơ nghiệm thu yêu cầu, bạn sẽ phải thay tấm hoặc đi thử lại, tốn nhiều hơn khoản tiết kiệm ban đầu.
Dùng một báo cáo cho mọi độ dày và màu
Cấp cháy thay đổi theo độ dày và độ đục. Một báo cáo của tấm trong suốt không chứng minh cho tấm màu khói, và V0 của tấm mỏng không chứng minh cho tấm dày.
Đặt tấm trên đầu phun sprinkler hoặc sát lối thoát nạn
Tấm có thể rơi khi chảy, nên đặt tấm ngay trên đầu phun hoặc trên lối thoát nạn chính là rủi ro không cần thiết. Hãy để đơn vị thiết kế phòng cháy đánh dấu vùng được phép đặt tấm lấy sáng.
Coi tấm lấy sáng là hệ thoát khói
Tấm tan chảy mở lỗ sau nhiều phút và kích thước lỗ không kiểm soát được. Nếu công trình cần thoát khói, hãy thiết kế cửa thoát khói riêng và xem tấm lấy sáng là phần bổ sung.
Câu hỏi thường gặp về polycarbonate chống cháy
Có, nhưng khó bắt lửa và thường tự tắt khi bỏ nguồn lửa. Tấm polycarbonate chống cháy tạo lớp than bảo vệ và có chỉ số oxy giới hạn khoảng 26 đến 28%, cao hơn mức oxy trong không khí. Khi nhiệt độ tăng, tấm vẫn mềm ra ở khoảng 145 °C và có thể mở lỗ quanh 250 °C. Vì vậy bạn nên coi đây là vật liệu khó cháy, không phải vật liệu không cháy.
Có, tấm vẫn sinh khí độc khi cháy. Phiếu an toàn hóa chất của các nhà sản xuất ghi rằng sản phẩm cháy gồm CO, CO2, khói đen và bồ hóng. So với PVC, polycarbonate sinh ít khói hơn, nhưng vẫn không phải vật liệu “sạch”. Điều giúp giảm khí độc trong nhà là thiết kế thoát khói hợp lý, không phải bản thân tấm.
Có thể, nhưng không nên trông cậy vào đó. Tấm rỗng mềm ở khoảng 145 °C và mở lỗ quanh 250 °C, cho khói và nhiệt thoát lên mái. Tuy vậy lỗ mở sau nhiều phút, kích thước không đều, và không khí bù vào còn có thể nuôi lửa. Với công trình cần thoát khói, hãy dùng cửa thoát khói chuyên dụng theo thiết kế.
Bạn cần báo cáo thử nghiệm đúng độ dày và màu, chứng nhận xuất xứ và chất lượng, phiếu an toàn hóa chất và xác nhận của đơn vị thẩm duyệt phòng cháy. Một số hồ sơ như UL 94 hay EN 13501 có giá trị tham khảo cao, nhưng cơ quan thẩm duyệt có thể yêu cầu thêm theo QCVN 06:2022/BXD. Bạn nên hỏi trước ở giai đoạn thiết kế. Green Roofing hỗ trợ cung cấp hồ sơ kỹ thuật đi kèm tấm.
Tùy vai trò của tấm. Tấm đặc ngăn lửa lan tốt hơn, hợp nơi đông người và cần giữ kín. Tấm rỗng nhẹ, lấy sáng diện tích lớn và mở lỗ sớm hơn khi cháy, hợp mái xưởng có hệ thoát khói riêng. Bạn gửi bản vẽ và mục đích sử dụng, Green Roofing sẽ gợi ý loại phù hợp.
Kết luận
Polycarbonate chống cháy là lựa chọn tốt cho tấm lấy sáng khi bạn hiểu đúng giới hạn của nó. Tấm khó bắt lửa, tự tắt tốt hơn nhiều loại nhựa khác và mở lỗ thoát khói khi nhiệt lên cao, nhưng vẫn sinh CO và khói đen, và không thay được hệ thoát khói thiết kế riêng. Bạn nên chọn tấm theo cấp cháy ghi trong báo cáo đúng độ dày và màu, xác nhận với đơn vị thẩm duyệt theo QCVN 06:2022/BXD, và tránh đặt tấm trên đầu phun hay lối thoát nạn. Green Roofing định vị là nhà cung cấp giải pháp lấy sáng polycarbonate có hồ sơ kỹ thuật rõ ràng, cho cả tấm rỗng Skylite, tấm đặc Naehoo và các cấp chống cháy đặc biệt nhập theo yêu cầu. Bạn nhắn Zalo, kèm bản vẽ và yêu cầu cấp cháy, để đội kỹ thuật tư vấn tấm phù hợp. Bạn có thể xem thêm thông tin tại Green Roofing.
Thông tin liên hệ
Hotline và Zalo: 0932 066 699
Email: info@greenroofing.vn
Showroom: 93/5C Nguyễn Thị Tú, P. Bình Hưng Hòa B, Q. Bình Tân, TP.HCM
Website: https://greenroofing.vn
Fanpage: Green Roofing




